Yıllık izin kullanmayan işçiler dikkat! Paranız yanabilir!

Yıllık izin kullanmayan işçiler dikkat! Paranız yanabilir!

Geçen hafta yayımlanan DİSK ve IPSOS Araştırma Şirketi’nin yaptığı araştırmaya göre, işçilerin dörtte biri yıllık izin kullanmıyor. Sendikasız işçilerde yıllık izin kullanmayanların oranı daha da yüksek.

Peki, işçi kullanmadığı iznin parasını alabilir mi?
Bu sorunun yanıtı 4857 Sayılı İş Kanunu'nda veriliyor. Kanuna göre, işçi, "Ben bu sene izin yapmayayım, parasını alayım" diyemez. Kanun, işverenin, "İşçi izin kullanmamayı kendisi tercih etti, bu nedenle parasını ödedim" diyerek suiistimal yapmasını önlemek amacıyla işçilerin yıllık izinlerinden feragat etmesini dahi yasaklıyor.

Habertürk'ün haberine göre işçi, kullanmadığı iznin parasını, çalıştığı süre boyunca alamıyor. İşçinin kullanmadığı iznin parasını alabilmek için işten ayrılmayı beklemesi gerekiyor. İster işveren işten atsın, ister işçi istifa etsin veya emekli olsun; iş akdinin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir.

BEŞ YILLIK ZAMANAŞIMI
Kullanılmayan yıllık izin ücretlerine ilişkin zamanaşımı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren 5 yıl olarak uygulanıyor. Örneğin 2005'ten 2018'e kadar aralıksız aynı işyerinde çalışan işçi, 1 Mart 2018 tarihinde işten ayrıldığında, 1 Mart 2023 tarihine kadar talepte bulunduğunda, 2005- 2018 tarihleri arasındaki kullanmadığı tüm izin günlerinin parasını talep edebilir. Kanuna göre, yıllık izinlerin en az on günlük kısmının blok olarak kullandırılması gerekiyor. Kalan sürenin kaç defada kullanılacağına ilişkin sınırlama bulunmuyor. İşçi talep ederse, kalan iznini 1'er gün olarak kullanabilir.

Yıllık izin hakkı, işçinin işe başladığı günden itibaren bir yıl sonra doluyor. Çalışma süresi arttıkça yıllık izin hakkı da artıyor. Çalışma süresi bir yıldan beş yıla kadar olanlara 14 gün, 5 yıldan 15 yıla kadar olanlara 20 gün, 15 yıl ve daha fazla olan işçilere de 26 gün yıllık izin verilmesi gerekiyor. Toplu sözleşmelerle bu sürenin üzerine çıkılabiliyor.

AYNI İŞYERİNDEKİ ÇALIŞMA SÜRESİ
18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçiler, çalışma süreleri kaç yıl olursa olsun yıllık en az 20 gün izin hakkına sahip.

İşçilerin yıllık izin sürelerinin hesaplanmasında, aynı işverenin işyerlerindeki hizmet süreleri dikkate alınıyor. Bankalar veya çok şubeli şirketlerin farklı işyerlerinde geçen hizmet süreleri, yıllık iznin hesabında birleştiriliyor.

YILLIK İZİN HAKKI, İŞYERİNDEKİ HİZMET SÜRELERİNE GÖRE ŞÖYLE:
Bir yıldan beş yıla (dahil) kadar olanlara: 14 gün
Beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlara: 20 gün
On beş yıl ve daha fazla olanlara: 26 gün
Hizmet süresi ne olursa olsun 18 yaşından küçük, 50 yaşından büyük işçilere: 20 gün

İMZA ATARAK YILLIK İZİNDEN VAZGEÇİLEMEZ
Anayasal hak olması ve İş Kanunu'nun 53. maddesinin 2. fıkrasında, "Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez" hükmü nedeniyle, işverenin işçisine yıllık ücretli hakkını kullandırmaması yasaklanmış durumda. Aynı şekilde işçi de iş sözleşmesi devam ederken, "Ben yıllık ücretli iznimi kullanmak istemiyorum" diyemez. Yani yıllık iznin tamamı ya da bir kısmı için imza vererek izin hakkından vazgeçilmesi söz konusu değil. Avukat Cüneyt Nadar, bu konudaki düzenlemenin emredici hükümler içerdiğini, daha önce imza atılarak iznin tamamı ya da bir kısmından vazgeçilmiş olsa bile daha sonra dava açıldığında, birikmiş izinlerin karşılığının alınabileceğini ifade etti.

Kaynak: Takvim